Тешко е да се сетиме на време кога САД претрпеле толку целосен пораз, неуспех толку сериозен што стратешката загуба не можела ниту да се поправи ниту да се игнорира. Катастрофалните загуби во Перл Харбор, на Филипините и низ целиот Западен Пацифик во првите месеци од Втората светска војна подоцна беа надоместени. Поразите во Виетнам и Авганистан беа скапи, но тие не ја ослабнаа трајно глобалната позиција на Америка, бидејќи се случија далеку од клучните светски фокусни точки. Првичниот неуспех во Ирак беше ублажен со промена на стратегијата што на крајот ја остави таа земја релативно стабилна и безопасна за своите соседи, додека САД ја задржаа доминацијата во регионот.
Вака Роберт Каган ја оценува ситуацијата во анализа за угледното американско списание „Атлантик“. Каган е редовен соработник на трудот, виш истражувач во Институтот Брукингс и автор на книгата „Бунт: Како антилиберализмот повторно ја кине Америка“.
Стратешки пораз што не може да се поправи
Поразот во сегашниот конфликт со Иран ќе биде од сосема поинаква природа, верува Каган. Не може да се коригира или игнорира. Нема да има враќање назад, нема конечна американска победа за да се поправи направената штета.
Ормускиот теснец никогаш нема да биде „отворен“ како што беше порано. Со контролирање на овој премин, Иран станува клучен регионален играч и еден од одлучувачките фактори во светот. Позицијата на Кина и Русија, како сојузници на Иран, е дополнително зајакната, додека улогата на САД е значително ослабена.
Војната против Иран, тврди Каган, не ја демонстрираше американската супериорност, како што тврдеа застапниците на конфликтот, туку ја разоткри Америка како несигурен актер неспособен да го заврши она што го започна. Ова ќе предизвика верижна реакција низ целиот свет додека сојузниците и противниците се прилагодуваат на неуспехот на Америка.
Претседателот Доналд Трамп често зборува за тоа кој „ги држи картите“, но Каган верува дека Вашингтон повеќе нема добри потези.
САД и Израел жестоко го бомбардираа Иран 37 дена, убивајќи голем дел од државното раководство и уништувајќи го поголемиот дел од воената инфраструктура, но не успеаја да го соборат режимот или да изнудат сериозни отстапки.
Сега администрацијата на Трамп се надева дека блокадата на иранските пристаништа ќе го постигне она што воената сила не успеа да го направи. Каган смета дека ова е малку веројатно.
„Режимот што не попушти по пет недели континуирани напади нема да попушти дури ни под економски притисок“, наведува тој.
Дополнително, според него, иранските власти не се плашат од незадоволството на сопственото население.
Некои застапници на војната бараат продолжување на бомбардирањето, но не објаснуваат како новиот бран напади би го постигнал она што претходните 37 дена не успеаја да го постигнат.
Дополнителните воени дејствија речиси сигурно би предизвикале иранска одмазда против земјите од Персискиот Залив, предупредува Каган. Според него, Трамп не ги запрел нападите затоа што изгубил интерес за војната, туку затоа што Иран почнал да ги таргетира клучните нафтени и гасни постројки во регионот.
Пресвртницата се случила на 18 март, кога Израел го бомбардирал иранското гасно поле Јужен Парс, по што Иран возвратил со напад врз катарскиот индустриски град Рас Лафан, најголемиот центар за извоз на природен гас во светот.
Штетите на електраните, пишува Каган, ќе бидат потребни години за да се санираат.
Каган проценува дека сè уште постои истиот ризик што го принуди Трамп да се повлече пред еден месец.
Дури и ако САД се обидат целосно да го уништат Иран, Техеран би можел да лансира голем број ракети и беспилотни летала пред евентуалниот пад на режимот.
Неколку успешни напади би биле доволни за сериозно да ја оштетат енергетската инфраструктура на Персискиот Залив, што би предизвикало долгорочна економска криза низ целиот свет.
„Ако ова не е шах-мат, тогаш сме многу блиску до тоа“, вели авторот.
Според некои извештаи, во последните денови, Трамп бара проценки од американските разузнавачки служби за последиците од сценарио во кое тој едноставно би прогласил победа и би се повлекол.
