Луѓето во Аргентина илјадници години пијат вода што содржи високи концентрации на арсен: нивните тела се приспособиле

Илјадници години, жителите на аргентинските Анди пијат вода што би била смртоносна за повеќето луѓе. Во овој регион, природниот арсен од вулканските карпи навлегува во подземните води, загадувајќи ги локалните извори со концентрации на овој токсичен металоид кои претставуваат сериозен ризик по здравјето. Истражувањата сугерираат дека природната селекција веројатно ѝ овозможила на една група луѓе во северна Аргентина единствена генетска предност, пренесува „Science Alert“.

Според анализата на ДНК спроведена кај населението во западниот дел на Јужна Америка, луѓето што живеат на аргентинските Анди поседуваат генетска варијанта која им помага побезбедно да го метаболизираат арсенот. Оваа способност со децении ги збунува научниците.

Живот со високи концентрации на арсен
Малиот аргентински град Сан Антонио де лос Кобрес се наоѓа на надморска височина од приближно 3.775 метри. Сè додека во 2012 година не бил инсталиран систем за филтрација, водата за пиење во овој изолиран планински град — сместен на висорамнината Пуна де Атакама — содржела околу 200 микрограми арсен по литар.

Ова е приближно 20 пати повеќе од границата од 10 микрограми по литар, препорачана од Светската здравствена организација. И покрај тоа, овој регион е населен најмалку 7.000, а можеби дури и 11.000 години. Арсенот е високотоксичен и се поврзува со појава на рак, кожни лезии, компликации во бременоста и предвремена смрт.

Адаптација на генетско ниво
Уште во 1995 година, научниците забележале дека жените од аргентинските Анди поседуваат единствена способност за метаболизирање на арсенот — откритие потврдено преку присуството на специфични метаболити во нивната урина. Кога арсенот ќе навлезе во телото, ензимите го претвораат во неколку различни хемиски форми.

Една од овие меѓуформи, монометилиран арсен (MMA), е особено токсична, додека следната форма, диметилиран арсен (DMA), полесно се исфрла од телото преку урината. Жителите на Сан Антонио де лос Кобрес произведуваат помалку од токсичната форма, а повеќе од формата што лесно се излачува, што укажува на тоа дека нивните тела се исклучително ефикасни во преработката на арсенот. Во 2015 година, еволутивните биолози Карина Шлебуш и Луси Гатепај од Универзитетот во Упсала спроведоа генетска анализа за да ја решат оваа загатка. Тие ја анализираа ДНК на 124 жени од Сан Антонио де лос Кобрес, испитувајќи милиони генетски маркери.

Открија група генетски варијанти во близина на генот AS3MT, кои значително влијаат врз начинот на кој се преработува арсенот. Овие варијанти беа многу позастапени кај жителите на Сан Антонио де лос Кобрес отколку кај генетски слични популации во Перу и Колумбија.

„Адаптацијата поттикнува промени во геномот, но доказите за конкретни адаптации кај луѓето се сè уште ограничени“, напишаа истражувачите.

„Нашите податоци покажуваат дека адаптацијата на арсенот – стресен фактор од животната средина – веројатно довела до зголемена застапеност на заштитни варијанти на генот AS3MT, што претставува прв доказ за човечка адаптација на некоја токсична хемикалија.“