Дали знаете како настанал мајонезот? Приказната е поинтересна отколку што можеби мислите

Мајонезот, наводно, првично се користел како мелем за изгореници, а дури подоцна како сос – при што во почетокот најчесто се служел со риба.

Ако ги прашате повеќето луѓе од каде потекнува мајонезот, веројатно без двоумење ќе одговорат дека рецептот го измислиле Французите. Сепак, пишаните рецепти и историските документи откриваат дека тој потекнува од еден шпански остров, од каде што подоцна го презеле освојувачите, вклучувајќи го во својата – во тоа време, многу попозната – гастрономија.

Она што денес го нарекуваме мајонез, првично се викало salsa de peix crua, односно „сос од сурова риба“. Рецептот може да се најде во готвачот Receptari Caules. Cuina Menorquina Del Segle XVIII – збирка од 251 рецепт од 18 век, која потекнува од островот Менорка.

Според овој рецепт, сосот се подготвува со матење жолчки од јајца, при што постепено се додава маслиново масло, а потоа се ставаат кромид, магдонос, лук, бибер и оцет. Мајонезот се појавува и во повеќе од десетина рецепти во готвачот Art de la Cuina („Уметноста на готвењето“), напишан во 18 век од еден фратар од овој остров.

Најинтересно е тоа што, пред да стане сос, мајонезот наводно се користел како мелем. Најстариот запис за мајонезот датира од 1720 година – повторно од Менорка – каде што се спомнува како лековит мелем за изгореници.

Зошто тогаш мајонезот се поврзува со Французите? Французите владееле со Менорка од 1756 до 1763 година, а Луј-Франсоа-Арман ди Плеси, војводата од Ришелје и командант на француските трупи, организирал гозба за да ја одбележи и прослави окупацијата на островот. На оваа гозба, мајонезот бил послужен како ладен сос што одел со рибата.

Постојат неколку теории за тоа како сосот го добил своето име. Една од нив – романтична, но веројатно неточна – тврди дека е именуван според љубовницата на војводата. Според едно писмо, Војводата навел колку уживал во престојот во Маон, главниот град на Менорка, и дека таму пробал фантастичен, величествен сос. Бидејќи неговата љубовница била мажена, а тие морале да ја кријат својата врска, тој не можел да го нарече сосот по неа; наместо тоа, го нарекол „маонес“ (mahones).

Според друга, пошироко прифатена теорија, Војводата едноставно толку многу го засакал сосот, што го нарекол според Маон и неговото пристаниште – место што Французите неодамна го освоиле и кое било од стратешко значење за трговијата.

Подоцна, Французите го пренеле сосот во Франција, а останатото е историја. Во тоа време, Менорка не била позната по својата гастрономија, додека Франција веќе имала силна кулинарска репутација. Кога Французите почнале да користат „маонес“ во Франција, го промениле неговото име – бидејќи францускиот изговор бил поедноставен – што довело до тоа сите подоцна да веруваат дека сосот е всушност француски.