Утре избори во Србија: 6,45 милиони гласачи, 18 листи и 8.392 избирачки места

На вонредните парламентарни избори во Србија, закажани за недела, 25 октомври, ќе учествуваат вкупно 18 изборни листи – девет мнозински и девет малцински. Истиот број листи имаше и на претходните избори во 2023 година, но новина овојпат е што гласањето во Србија и во странство ќе се одвива во исто време.

Право на глас имаат вкупно 6.450.523 избирачи, кои ќе гласаат на 8.392 избирачки места. Од нив, 93 се во странство, во 37 држави. На претходните избори во 2023 година, гласањето во странство се организираше на 81 место во 35 држави.

Изборниот праг за мнозинските листи е три проценти, додека за малцинските листи важи природниот праг, кој се пресметува со делење на бројот на важечките гласови со 250, колку што има пратенички места во Собранието на Србија.

Кои се 18-те изборни листи?

На изборите се прогласени следните листи:

1. „Александар Вучиќ – Обединета Србија“, коалиција предводена од Српската напредна партија.
2. „Ивица Дачиќ – Фактор на стабилноста“, коалиција на СПС, ЈС, Социјалдемократската партија на Србија и Зелените на Србија.
3. „Студентска листа – Студентите победуваат“.
4. „Расим Љајиќ – Човечки СДП/ЦДП“, коалиција околу СДП и ЦДП, со статус на малцинска листа.
5. „Сојуз на војводинските Унгарци – д-р Балинт Пастор“, малцинска листа.
6. „Усаме Зукорлиќ – Движење за обединување“, малцинска листа.
7. „Руска партија Србија во БРИКС – Слободан Николиќ“, малцинска листа.
8. „Автентична десница – д-р Милош Јовановиќ – Нова ДСС – Монархисти“, со повеќе десничарски и монархистички партии и движења.
9. „Европска Србија“, коалиција во која се Мариника Тепиќ, Здравко Понош, Партијата за слобода и правда, Србија Центар – Срце и други организации.
10. „СДА Санџак – Чувари на Санџак“, малцинска листа.
11. „Богољуб Кариќ – Движење на силата на Србија – БК“.
12. „Либерално зелена партија – за слободна и почиста Србија“.
13. „Избирам правда – избирам иднина“, коалиција со статус на малцинска листа.
14. „Партија на руско-српско единство – Русите и Србите се браќа засекогаш“, малцинска листа.
15. „Тато, ова е за тебе – Петар Ѓуриќ, премиер на Србија“.
16. „Владимир Гајиќ – Алтернатива за Србија“, коалиција на Народната партија и Бунт – Права Србија.
17. „Албанска коалиција“, со статус на листа на национално малцинство.
18. „Мајка Србија – Груда“, со статус на листа на национално малцинство.

Гласање во странство во исто време со Србија

Една од главните новини е промената на времето за отворање на избирачките места во странство. Според ЦЕСИД, целта е да се спречи предвремено објавување на резултатите од гласањето во дијаспората, пред да заврши гласањето во Србија.

Во зависност од временската зона, гласањето ќе се одвива во различни локални часови. Во Чикаго ќе почне во 1 часот по полноќ, а во Вашингтон, Њујорк и Канада во 2 часот. Во Австралија ќе трае од 17 часот на 25 октомври до 6 часот следното утро, на Нов Зеланд од 19 до 8 часот, а во Кина од 14 часот до 3 часот по полноќ.

За лицата што издржуваат казна затвор се предвидени 29 избирачки места, а припадниците на војската ќе гласаат на 28 места. За гласачите од Косово и Метохија се определени 60 избирачки места во Рашка, Тутин, Врање и Куршумлија.

Изборен материјал на 29 јазични варијанти

Изборниот материјал е подготвен на 29 јазични варијанти и спакуван во 11.500 пакети. Ливчињата на српски јазик се печатени во формат А4, двојазичните и тројазичните во А3, а оние на четири и пет јазици во формат А2.

Испораката прво била организирана за избирачките места во странство, а потоа за градовите и општините во Србија.

Според Канцеларијата за ИТ и е-управа, дигитална платформа за проверка на единствениот избирачки список ги споредува податоците со евиденциите за живеалиште на Министерството за внатрешни работи и матичните книги. Анализата со пресек од 1 септември покажала совпаѓање од најмалку 98 проценти. Во пилот-проектот во Севојно, отстапувањето било сведено на еден избирач, соопшти Канцеларијата.

Граѓаните можат да го проверат својот упис во избирачкиот список и избирачкото место преку порталот upit.birackispisak.gov.rs, со внесување на матичниот број и бројот на личната карта.

Меѓународни набљудувачи ќе го следат изборниот процес

Изборите ќе ги следи меѓународна набљудувачка мисија. Делегација од 20 членови на Парламентарното собрание на Советот на Европа, предводена од Пјер Фасино, престојува во Србија од 23 до 26 октомври, заедно со набљудувачи од Парламентарното собрание на ОБСЕ, Европскиот парламент и Канцеларијата за демократски институции и човекови права (ОДИХР).

Делегацијата на Европскиот парламент ќе ја предводи европратеникот Андреас Шидер. Тој изјави дека набљудувачката мисија ќе работи во согласност со важечките правила, меѓународните стандарди и кодексот на однесување за меѓународните набљудувачи на избори.

Шидер најави дека резултатите од работата на мисијата ќе бидат презентирани на прес-конференција на 26 октомври.

Засилени дежурства во обвинителствата

Вишото јавно обвинителство во Белград и шест основни обвинителства ќе организираат засилени 24-часовни дежурства со по двајца до тројца обвинители од 25 октомври до 5 ноември.

Целта е брзо постапување по пријавите за повреда на избирачките права или нарушување на јавниот ред.

Обвинителството ги повика граѓаните да се воздржат од насилство, нагласувајќи дека мирните собири се дозволени согласно законот.