Научниците откриваат што стои зад зголемениот број на мозочни удари кај младите луѓе

Зголемувањето на мозочните удари кај луѓето под 55 години е особено загрижувачко, а сличен тренд е потврден и со податоци од различни делови на светот.

На глобално ниво, речиси 2,8 милиони луѓе под 55 години доживеале мозочен удар во 2021 година, при што речиси 90% од овие случаи се случиле во земјите со ниски и средни приходи. Проценките покажуваат дека помеѓу 2020 и 2030 година, стапките на исхемичен мозочен удар, најчестиот вид предизвикан од згрутчување на крвта, ќе се зголемат за околу 12% кај луѓето на возраст од 20 до 39 години.

Кои се причините за зголемувањето?

Зголемениот број на мозочни удари кај помладите луѓе се чини дека е главно предизвикан од променливи фактори. Голема меѓународна студија идентификуваше десет модифицирачки фактори на ризик кои се одговорни за околу 92% од мозочните удари кај луѓе под 55 години.

Овие фактори вклучуваат висок крвен притисок, физичка неактивност, висок холестерол, лоша исхрана, дебелина, пушење, срцеви проблеми, дијабетес, консумирање алкохол и психосоцијални фактори како што се стрес или лошо ментално здравје.

Само високиот крвен притисок е причина за речиси половина од мозочните удари кај луѓе под 55 години, а недостатокот на редовна физичка активност е одговорен за повеќе од една третина од случаите.

Една британска студија на 1.765 лица на возраст од 18 до 49 години хоспитализирани поради мозочен удар покажа дека 42% од пациентите имале висок крвен притисок. 24% имале висок холестерол, 23% биле пушачи, а 14% имале дијабетес. Околу 7% од испитаниците, исто така, изјавиле дека користат дроги.

Стапките на дебелина и дијабетес кај младите луѓе се зголемуваат веќе три децении. Овие состојби, заедно со високиот крвен притисок, често остануваат недијагностицирани или несоодветно третирани кај помладите возрасни лица. Доколку не се лекуваат, овие здравствени проблеми тивко го зголемуваат ризикот.

Студијата покажа дека луѓето под 55 години со дијабетес имаат околу 3,5 пати поголема веројатност да доживеат мозочен удар или мини-мозочен удар од оние без болеста. Кај луѓето со висок крвен притисок, ризикот бил околу 2,5 пати поголем.

Сепак, овие фактори не ги објаснуваат сите случаи. Околу половина од исхемичните мозочни удари кај младите луѓе немаат јасна причина. Истражувањата, исто така, покажуваат дека сè поголем број млади луѓе доживуваат мозочни удари без никакви познати фактори на ризик.

Научниците сега истражуваат алтернативни причини, вклучувајќи загадување на воздухот, автоимуни болести и употреба на нелегални дроги. Стресот и прекумерната работа се исто така сè повеќе поврзани со поголем ризик кај младите луѓе.

Дел од проблемот лежи во недостатокот на свест. Луѓето кои не се сметаат за изложени на ризик поретко посетуваат лекар или го менуваат својот начин на живот. Ова, заедно со факторите на ризик кои остануваат незабележани, делумно објаснува зошто стапките на мозочни удари кај помладите возрасни лица не се намалиле толку многу колку што се намалиле кај постарите возрасни лица.

Мозочните удари кај помладите возрасни лица полесно се занемаруваат. Голема анализа во САД покажа дека луѓето на возраст од 18 до 44 години се групата која најчесто е испратена дома со погрешна дијагноза од службите за итни случаи, обично откако се пожалиле на вртоглавица или главоболки.

Анкета на Здружението за мозочен удар, исто така, покажа дека една четвртина од преживеаните под 60 години рекле дека првично биле погрешно дијагностицирани.

Знаците на мозочен удар кај младите луѓе понекогаш може да се разликуваат од оние кај постарите луѓе. Повеќето луѓе бараат симптоми како што се спуштено лице, неможност за кревање раце или нејасен говор, но помладите луѓе не секогаш се вклопуваат во овој модел.

Мозочните удари во задниот дел од мозокот, кои влијаат на рамнотежата и видот, а не на лицето и рацете, се почести кај помладите луѓе. Во овие случаи, симптомите може да вклучуваат проблеми со рамнотежата или видот, главоболки, болка во вратот или вртоглавица.

Не само што овие симптоми можат да бидат занемарени од здравствените работници, туку и самите млади луѓе често ги припишуваат на мигрена, замор, мамурлак или проблеми со внатрешното уво. Симптомите може да исчезнат по кратко време, но дури и тогаш е потребна итна медицинска помош.

Брзината е клучна. Лековите за разбивање на згрутчувања на крвта обично треба да се земаат во рок од 4,5 часа од првите симптоми, а колку побрзо се дадат, толку се поголеми шансите за закрепнување.